Mijn reflectie op het werk van organisatiepsycholoog Manfred Kets de Vries blijkt te polarisen. Toch is het belangrijk om de nuance van zijn denken te begrijpen.
We kijken vaak met argwaan naar narcistische leiders. Begrijpelijk, niemand wil werken voor iemand die alleen op macht of bewondering uit is. Ik heb zelf voor zo’n leider gewerkt en de gevolgen gezien.
Leiders die alles naar zich toetrekken, kritiek afstraffen en anderen instrumenteel gebruiken om hun eigen glans te versterken. De schade die zij aanrichten aan mensen en aan het bedrijf werkt nog jaren door.
Toch blijkt uit Kets de Vries zijn onderzoek dat een gezonde dosis narcisme juist helpt om effectief te zijn als leider.
Hij noemt dit ‘constructief narcisme’.
Het geeft leiders het zelfvertrouwen om risico’s te nemen, ambitie te tonen, zich zichtbaar te maken en in moeilijke tijden impopulaire beslissingen te nemen.
Eigenschappen die essentieel zijn voor leiderschap, vooral als de druk hoog is of de complexiteit toeneemt.
Zelf ervaar ik het ook: op crisismomenten moet ik geloven dat ik het verschil kan maken. Dat ik het schip kan keren. Dat is geen arrogantie, maar een noodzakelijke vorm van zelfvertrouwen. Mits je zelfreflectie behoudt en geen oog verliest voor anderen.
Want de grens is dun. Te veel narcisme leidt tot tunnelvisie en een onveilige werkcultuur. Te weinig, en je blijft hangen in twijfel en bescheidenheid.
De sleutel ligt in bewustzijn: ken je drijfveren, weet waar je bij moet sturen en gebruik ook je scherpe randen functioneel.
Uit studies blijkt dat de meest inspirerende leiders hun narcistische neigingen weten te kanaliseren om hun visie over te brengen en verandering te stimuleren.
Ze zoeken actief feedback, omringen zich met mensen die hen durven tegenspreken en blijven alert op het effect van hun gedrag.
Hoe bewust ben jij je van jouw narcistische kant?
